Historia

Prof. dr hab. Andrzej Markowski
Prof. dr hab. Jerzy Podracki
Prof. dr hab. Mirosław Bańko

Instytut Języka Polskiego na Uniwersytecie Warszawskim istnieje od 1 września 1975 roku. Został powołany w związku z przekształceniem Wydziału Filologii Polskiej i Słowiańskiej UW w Wydział Polonistyki. Wcześniej w obrębie Wydziału Filologii Polskiej i Słowiańskiej istniał osobny Instytut Filologii Polskiej. Instytut Języka Polskiego kontynuuje tradycję badań nad językiem, która na Uniwersytecie Warszawskim rozwijała się od początków tej uczelni. W latach 1816–1818 wykładał tu Samule Bogumił Linde – slawista i leksykograf, autor Słownika języka polskiego.

Po odzyskaniu niepodległości z Wydziałem Historyczno-Filologicznym UW byli związani tacy wybitni językoznawcy, jak Jan Baudouin de Courtenay (który teraz jest patronem biblioteki IJP), Adam Antoni Kryński, Stanisław Szober i Witold Doroszewski. Po II wojnie światowej w Katedrze Historii Literatury Polskiej pracowali znani badacze języka polskiego – Stanisław Skorupka, Halina Koneczna, Halina Kurkowska, Danuta Buttler, Barbara Bartnicka, Renata Grzegorczykowa, Jadwiga Puzynina i Halina Satkiewicz.

W Instytucie Języka Polskiego odbywały ważne spotkania naukowe i gościli znani językoznawcy. W końcu lat 70 odbyła się tu pierwsza w Polsce dyskusja na temat socjolingwistyki z udziałem profesorów Andrzeja Ziółkowskiego i Marka Piotrowskiego (autorów znanej pracy Zróżnicowanie językowe a struktura społeczna) i profesor Kurkowskiej, która reprezentowała Instytut Języka Polskiego. Kilkakrotnie w IJP gościł Jurij Apresjana i Igora Mielczuka. Bywała tu z wykładami  Anna Wierzbicka, zawsze gromadząca tłumy słuchaczy. 

Pierwszym dyrektorem Instytutu Języka Polskiego był profesor dr hab. Mieczysław Szymczak, autor dwóch znanych słowników: Słownika ortograficznego języka polskiego wraz z zasadami pisowni i interpunkcji (pierwsze wydanie 1975) oraz 3-tomowego Słownika języka polskiego (1978–1981). Po nim Instytutem kierowali profesor dr hab. Renata Grzegorczykowa, profesor dr hab. Władysława Kupiszewski oraz profesor dr hab. Halina Rybicka-Nowacka. Przez cztery kadencje (1991–1999 i 2005-2012) dyrektorem IJP był profesor Andrzej Markowski. Instytutem kierował także profesor Jerzy Podracki (potem pracownik Instytutu Polonistyki Stosowanej) w latach 1999 -2001 oraz 2002-2005. Przez ostanie dwie kadencje (2012-16 i 2016-2020) dyrektorem IJP był profesor Mirosław Bańko.