{"id":593,"date":"2021-01-18T15:52:54","date_gmt":"2021-01-18T14:52:54","guid":{"rendered":"http:\/\/ijp.uw.edu.pl\/?p=593"},"modified":"2021-01-18T15:53:20","modified_gmt":"2021-01-18T14:53:20","slug":"slownik-gwary-zagnanskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/2021\/01\/18\/slownik-gwary-zagnanskiej\/","title":{"rendered":"S\u0142ownik gwary zagna\u0144skiej"},"content":{"rendered":"\n

4 lata temu odesz\u0142a od nas dr Krystyna D\u0142ugosz-Kurczabowa, wybitna badaczka historii j\u0119zyka polskiego, autorka s\u0142ownik\u00f3w etymologicznych i prac z dziedziny dialektologii. Nad S\u0142ownikiem gwary zagna\u0144skiej\u00a0\u00a0<\/em>pracowa\u0142a przez ostatnie lata swojego \u017cycia, ale niestety nie doczeka\u0142a ju\u017c jego wydania. Ukaza\u0142 si\u0119 nak\u0142adem sekcji wydawniczej Wydzia\u0142u Polonistyki w grudniu 2020 roku. Wst\u0119p do S\u0142ownika gwary zagna\u0144skiej <\/em>napisa\u0142\u00a0\u00a0prof. Kazimierz D\u0142ugosz, brat Autorki,\u00a0\u00a0j\u0119zykoznawca z Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

Fragment wst\u0119pu<\/h3>\n\n\n\n

S\u0142ownik<\/em>\u00a0jest spe\u0142nieniem zamierze\u0144 Krystyny utrwalenia i popularyzowania zagna\u0144skiej gwary, kt\u00f3ra co prawda stanowi cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adow\u0105 dialektu ma\u0142opolskiego (p\u00f3\u0142nocnoma\u0142opolskiego, \u015brodkowop\u00f3\u0142nocnoma\u0142opolskiego), ale ma swoje charakterystyczne wyrazy, stanowi\u0105ce jej koloryt lokalny (np. specyficzne archaizmy w zakresie form fleksyjnych, w zakresie budowy s\u0142owotw\u00f3rczej, w zakresie \u0142\u0105czliwo\u015bci, archaizmy leksykalne i semantyczne, dialektyzmy, indywidualizmy, nazwy topograficzne, nazwy instytucji, nazwy dawnych desygnat\u00f3w, nazwy os\u00f3b, przezwiska).\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Bardzo interesuj\u0105c\u0105 nowo\u015bci\u0105 tego opracowania, o kt\u00f3rej nie mo\u017cna nie wspomnie\u0107, niespotykan\u0105 w innych s\u0142ownikach gwarowych s\u0105 obja\u015bnienia etymologiczne, umieszczone w nawiasach < >. Jak podaje Autorka, \u201epocz\u0105tkowo by\u0142y to obja\u015bnienia dosy\u0107 szczeg\u00f3\u0142owe, jednak w ko\u0144cowej redakcji zredukowane do nast\u0119puj\u0105cych informacji: wyraz rodzimy \u2013 wyraz zapo\u017cyczony.<\/em> W odniesieniu do wyrazu rodzimego zamieszczone s\u0105 dwa rodzaje informacji: <\/p>\n\n\n\n

  • w zakresie wyraz\u00f3w odziedziczonych z pras\u0142owia\u0144szczyzny, niemotywowanych s\u0142owotw\u00f3rczo, jest \u2013 umownie \u2013 powt\u00f3rzona posta\u0107 has\u0142owa, np. macocha<\/em> <macocha>, na\u0107<\/em> <na\u0107>, ul<\/em> <ul> (mimo proces\u00f3w fonetycznych modyfikuj\u0105cych form\u0119 wyrazow\u0105 w epoce przedpolskiej i w rozwoju historycznym polszczyzny); <\/li>
  • w zakresie derywat\u00f3w jest natomiast podana w nawiasie podstawa s\u0142owotw\u00f3rcza, czyli wyraz, od kt\u00f3rego zosta\u0142 utworzony wyraz has\u0142owy, np. duszny<\/em> <duch>; kadzid\u0142o<\/em> <kadzi\u0107>, lufcik<\/em> <luft>. W zakresie wyraz\u00f3w zapo\u017cyczonych podaj\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142o zapo\u017cyczenia, np. kabza<\/em> <\u0142ac. capsa>, kaftan<\/em> <tur. kaftari>; luft<\/em> <niem. Luft>.<\/em><\/li><\/ul>\n\n\n\n

    Ogrom pracy w\u0142o\u017cony w opracowanie S\u0142ownika<\/em>, oryginalny materia\u0142 j\u0119zykowy, doskona\u0142a znajomo\u015b\u0107 zagadnienia, rzetelno\u015b\u0107 interpretacji fakt\u00f3w j\u0119zykowych, bogactwo bazy materia\u0142owej, wreszcie widoczna niemal na ka\u017cdym kroku fascynacja gwar\u0105, sam\u0105 gwar\u0105 i lud\u017ami ni\u0105 m\u00f3wi\u0105cymi s\u0105 \u015bwiadectwem, \u017ce \u015bp. Siostra Krystyna mia\u0142a po stokro\u0107 racj\u0119, pisz\u0105c na wspomnianej ju\u017c odr\u0119cznie sporz\u0105dzonej karteczce: Non omnis moriar.<\/p>\n\n\n\n

    Kazimierz D\u0142ugosz<\/p>\n\n\n\n

    \"\"
    <\/figcaption><\/figure><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    4 lata temu odesz\u0142a od nas dr Krystyna D\u0142ugosz-Kurczabowa, wybitna badaczka historii j\u0119zyka polskiego, autorka s\u0142ownik\u00f3w etymologicznych i prac z dziedziny dialektologii. Nad S\u0142ownikiem gwary zagna\u0144skiej\u00a0\u00a0pracowa\u0142a przez ostatnie lata swojego…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[13],"tags":[15,12,14],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/593"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=593"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/593\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":596,"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/593\/revisions\/596"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}