{"id":688,"date":"2021-04-07T16:42:51","date_gmt":"2021-04-07T14:42:51","guid":{"rendered":"http:\/\/ijp.uw.edu.pl\/?p=688"},"modified":"2021-05-06T11:55:05","modified_gmt":"2021-05-06T09:55:05","slug":"czwartkowe-spotkania-lingwistyczne-15-iv-2021-r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/2021\/04\/07\/czwartkowe-spotkania-lingwistyczne-15-iv-2021-r\/","title":{"rendered":"Czwartkowe spotkania lingwistyczne 15 IV 2021 r."},"content":{"rendered":"\n

Zapraszamy serdecznie na kolejne spotkanie z cyklu \u201eCzwartkowe spotkania lingwistyczne\u201d, kt\u00f3re odb\u0119dzie si\u0119 na platformie Zoom 15 kwietnia o 13.15<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n


Oto link do spotkania: https:\/\/us02web.zoom.us\/j\/89190451795?pwd=WVBwbjdjVzN2VFY5cFU4Um9jVGl0QT09<\/a>
Meeting ID: 891 9045 1795
Passcode: 591974<\/p>\n\n\n\n

Na zebraniu referat pt. SHTG \u2013 s\u0142ownik historyczny termin\u00f3w gramatycznych online<\/em> przedstawi\u0105 w imieniu zespo\u0142u prof. Wanda Decyk, dr Izabela St\u0105por i mgr Kamil Pawlicki. <\/p>\n\n\n\n

Streszczenie<\/strong>
Pocz\u0105tki polskiej terminologii gramatycznej si\u0119gaj\u0105 \u015bredniowiecza. W S\u0142owniku poj\u0119ciowym j\u0119zyka staropolskiego<\/em> odnotowane zosta\u0142y m. in. nast\u0119puj\u0105ce terminy: zrzek<\/em> \u2018litera lub g\u0142oska\u2019, sk\u0142adka<\/em> \u2018zg\u0142oska, sylaba\u2019 czy z Obiecada <\/em>Parkosza: grubie\u0107 <\/em>(o sp\u00f3\u0142g\u0142osce twardej), wzd\u0142u\u017ca\u0107 si\u0119 <\/em>(o samog\u0142osce). Brzmienia g\u0142osek polskich zgodne z d\u017awi\u0119kami \u0142aci\u0144skimi traktowa\u0142 Parkosz jako w\u0142a\u015bciwe (propie)<\/em>, r\u00f3\u017cne od \u0142aci\u0144skich jako niew\u0142a\u015bciwe (impropie<\/em>). Dla samog\u0142osek za podstawow\u0105 uznawa\u0142 opozycj\u0119 d\u0142uga (longa<\/em>) \u2013 kr\u00f3tka (brevis<\/em>), dla sp\u00f3\u0142g\u0142osek za\u015b twarda (grossa \/ durum<\/em>) \u2013 mi\u0119kka (mollis<\/em>).          <\/p>\n\n\n\n

Autorzy pierwszych gramatyk j\u0119zyka polskiego (P. Statorius-Stoje\u0144ski
i M. Volckmar) pos\u0142ugiwali si\u0119 terminologi\u0105 \u0142aci\u0144sk\u0105, pierwsze spolonizowane terminy \u0142aci\u0144skie pojawiaj\u0105 si\u0119 w Kluczu<\/em>\u2026 J. Rotera (1616). Licznie terminy polskie wyst\u0119puj\u0105 w napisanej po polsku gramatyce j\u0119zyka w\u0142oskiego A. Styli (1675), gramatykach j\u0119zyka francuskiego (Duch\u00eanebillot \u2013 1699, B. Malicki \u2013 1700) oraz w napisanej po niemiecku gramatyce j\u0119zyka polskiego M. Dobrackiego (1699). <\/p>\n\n\n\n

Kodyfikacja terminologii polskiej jest zas\u0142ug\u0105 Kopczy\u0144skiego: imies\u0142\u00f3w<\/em>, przyimek<\/em>, przymiotnik<\/em>, rzeczownik<\/em>, sp\u00f3jnik<\/em> i wykrzyknik<\/em> s\u0105 neologizmami O. Kopczy\u0144skiego, wcze\u015bniej zosta\u0142y odnotowane: zaimek <\/em>(Malicki 1700) oraz przys\u0142\u00f3wek<\/em> (Na\u0142\u0119cz-Moszcze\u0144ski 1774). Nazwy czasownik<\/em> i liczebnik<\/em> ustalaj\u0105 si\u0119 p\u00f3\u017aniej. Czasownik<\/em> notuje s\u0142ownik Lindego, liczebnik<\/em> jest po\u015bwiadczony w gramatyce Muczkowskiego z 1836 r. W XIX w. pisano o liczniku <\/em>(Szumski 1809), liczbowniku<\/em> (Borodzicz 1830), tradycyjnie \u2013 za gramatyk\u0105 \u0142aci\u0144sk\u0105 \u2013 o imieniu liczbowym<\/em>, liczebnym<\/em> (nomen numerale<\/em>). Kry\u0144scy w gramatyce szkolnej (wyd. III, 1917 r.) pisz\u0105 jeszcze o s\u0142owie<\/em> (nazw\u0119 czasownik<\/em> jedynie odnotowuj\u0105).      <\/p>\n\n\n\n

W roku 1921 r. na Zje\u017adzie gramatyk\u00f3w polskich zosta\u0142 ustalony podstawowy zas\u00f3b terminologii gramatycznej polskiej. Terminy zosta\u0142y przyporz\u0105dkowane do pi\u0119ciu dzia\u0142\u00f3w gramatyki: g\u0142osowni, semantyki, s\u0142owotw\u00f3rstwa, fleksji i sk\u0142adni. Semantyka zosta\u0142a zdefiniowana jako nauka o znaczeniu wyraz\u00f3w i by\u0142a po\u015bwi\u0119cona cz\u0119\u015bciom mowy. Od S. Szobera przej\u0119to podzia\u0142 wyraz\u00f3w na samodzielne<\/em> i niesamodzielne<\/em>. Pok\u0142osie ustale\u0144 Zjazdu z 1921 r. stanowi\u0142y dwa s\u0142owniczki termin\u00f3w gramatycznych, jeden Kr\u00f3li\u0144skiego (1922), drugi Gaertnera (1927).<\/p>\n\n\n\n

S\u0142owniczki termin\u00f3w gramatycznych maj\u0105 d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119, pierwszym znanym jest sporz\u0105dzony przez Bart\u0142omieja z Bydgoszczy nomenklator De terminis in grammatica<\/em>, kt\u00f3ry by\u0142 zamieszczony na wyklejce przedniej s\u0142ownika J. Reuchlina (1544 r.). Za \u017ar\u00f3d\u0142o \u0142aci\u0144skiej terminologii i polskiej pos\u0142u\u017cy\u0142a Bart\u0142omiejowi popularna w\u00f3wczas polska wersja \u0142aci\u0144skiej gramatyki Aeliusa Donata. To za jej spraw\u0105 polskie terminy gramatyczne by\u0142y obecne w nauczaniu szkolnym jeszcze przed reform\u0105 szkolnictwa przeprowadzon\u0105 przez KEN.<\/p>\n\n\n\n

Zbiory termin\u00f3w gramatycznych do\u0142\u0105czane by\u0142y do gramatyk j\u0119zyka polskiego i pisanych po polsku podr\u0119cznik\u00f3w j\u0119zyk\u00f3w nowo\u017cytnych. Has\u0142em w nich m\u00f3g\u0142 by\u0107 termin niemiecki (jak w gramatyce Dobrackiego z 1699), \u0142aci\u0144ski (jak w anonimowej gramatyce francuskiej z 1784 r.) czy termin nowy, utworzony przez autora gramatyki (np. sprawomian <\/em>\u2018czasownik\u2019 w gramatyce Morzyckiego z 1857 r.). W roku 1885 J. Kar\u0142owicz opublikowa\u0142 sw\u00f3j Projekt terminologii j\u0119zykoznawczej polskiej<\/em>, punkt odniesienia stanowi\u0142a naukowa terminologia niemiecka.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142ownik historyczny termin\u00f3w gramatycznych online<\/em> <\/em>jest dzie\u0142em zespo\u0142owym, realizowanym w ramach grantu NPRH. Celem wyst\u0105pienia jest prezentacja \u017ar\u00f3de\u0142, przyj\u0119tych za\u0142o\u017ce\u0144 metodologicznych, wprowadzonych rozwi\u0105za\u0144 leksykologiczno-leksykograficznych oraz prezentacja mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania s\u0142ownika w pracy naukowej. Z racji historycznych uwarunkowa\u0144 procesu kszta\u0142towania si\u0119 polskiej terminologii gramatycznej, wp\u00f3\u0142wyst\u0119powania termin\u00f3w polskich z terminami z innych j\u0119zyk\u00f3w, SHTG jest s\u0142ownikiem wieloj\u0119zycznym.  <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zapraszamy serdecznie na kolejne spotkanie z cyklu \u201eCzwartkowe spotkania lingwistyczne\u201d, kt\u00f3re odb\u0119dzie si\u0119 na platformie Zoom 15 kwietnia o 13.15. Oto link do spotkania: https:\/\/us02web.zoom.us\/j\/89190451795?pwd=WVBwbjdjVzN2VFY5cFU4Um9jVGl0QT09Meeting ID: 891 9045 1795 Passcode:…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[19,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/688"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=688"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/688\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":697,"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/688\/revisions\/697"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ijp.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}